2023/02/05. Ням гараг Дугаар: #2544

СЭТГЭЛИЙН ДАРХЛАА

Дотны хэн нэгнээс харилцаагаа таслах нь "сэтгэл түгших эмгэг"-ийн нэг шалтгаан болдог

— Ч.Баяржаргал   2023 оны 01 сарын 18

Сэтгэл түгших энгийн хариу урвал ба Сэтгэл түгших эмгэгийн ялгаа, түүнийг таньж мэдэх нь. 

Сэтгэл түгших хариу урвал гэж юу вэ?

”Anxiety” гэдэг үг нь айдас хүрмээр юм уу, амь насанд заналхийлсэн нөхцөл байдалд бие махбодын болон сэтгэлзүйн талаас үзүүлж буй хариу урвал юм.

Сэтгэл түгшилт бол хүн бүрийн стрессэд үзүүлж буй хэвийн хариу урвал. Гадаад орчны таагүй нөлөөнөөс бий болдог бөгөөд ихэнхдээ богино хугацаагаар үргэлжилдэг. Өдөр тутмын үйл ажиллагаанд ноцтой өөрчлөлт үзүүлдэггүй. Тиймээс онош тавих шаардлагагүй, эмч тусламж дэмжлэг үзүүлэхэд сайжирдаг. 

Сэтгэл түгших эмгэг гэж юу вэ? 

Сэтгэл түгших эмгэг нь хүүхэд болон өсвөр үе, насанд хүрэгчдийн дунд зонхилон тохиолдох сэтгэцийн эмгэгүүдийн нэг.  ДЭМБ-ын мэдээгээр "Сэтгэл түгших эмгэг нь хөдөлмөрийн чадвар алдалтад хүргэдэг зургаа дахь шалтгаан бөгөөд хүний амьдралын чанарыг бууруулдаг, архаг явцтай сэтгэцийн байдал" хэмээн тодорхойлсон байдаг. Ихэнхдээ удаан хугацаагаар үргэлжилж, өдөр тутмын үйл ажиллагаанд илэрхий хүндрэл бэрхшээл учруулдаг хор уршигтай бөгөөд тоохгүй орхиж үл болно. 

Дэлхий дахинд хүн амьдралынхаа туршид сэтгэл түгших эмгэгээр өвдөх эрсдэл 18.6- 32.6% гэсэн тооцоо байдаг.  

Насны бүлгийн хувьд хүүхэд өсвөр насанд анх эхэлж, ид залуу насанд (<40) ахмад насны бүлэгтэй (55<) харьцуулахад илүүтэй тохиолдож байна.  

Ямар шалтгаанаар бий болдог вэ? 

Сэтгэлзүйн хүчин зүйлс: 

  • Бусдаас харилцаагаа таслах,
  • Шийдвэрлэхэд хэцүү маргаан үүсэх,
  • Ойр дотны хэн нэгэн хүн нас барах, уй гашуу тохиолдох үед

Нийгмийн хүчин зүйл: 

  • Ажлаасаа халагдах 

Бие махбодын хүчин зүйлс: 

  • Бие махбодын эмгэгүүдийн үед 
  • Архи хэтрүүлэн хэрэглэх 
  • Гэр бүлийн хүчирхийлэл 
  • Бусад эм болон мансууруулах бодис хэтрүүлэн хэрэглэх
  • Гэмтэл гэх мэт зүйлсийн нөлөөгөөр сэтгэл түгших эмгэг үүсэх магадлалтай.

Сэтгэл түгших эмгэг ямар шинж тэмдгээр илэрдэг вэ?  

Сэтгэлзүйн талаас:

  • Сэтгэл түгших 
  • Санаа зовинох
  • Сандрах
  • Галзуурчих вий гэхээс айх 
  • Хяналтаа алдахаас айх 
  • Үхчих вий гэхээс айх

Бие махбодын талаас:

  • Чичрэх, хөлрөх 
  • Зүрх дэлсэх
  • Дотор харанхуйлах
  • Толгой эргэх 
  • Булчин чангарах 
  • Ходоод, гэдэс өвдөх 
  • Чимчигнэж жирвэгнэх мэдрэмж төрдөг.

Сэтгэл түгшилтийг хэрхэн удирдах вэ?

  • Боломжтой бол тухайн таагүй орчноос түр холдох 
  • Өдрийн тэмдэглэл хөтлөх
  • Бясалгал хийх 
  • Дасгал хөдөлгөөн хийх 
  • Хөгжим сонсох, зураг зурах гэх мэт дуртай зүйлээ хийх 
  • Цэвэр агаар салхинд гарах 
  • Ном унших 
  • Янз бүрийн стресс тайлах сонирхолтой хөгжилтэй тоглоом тоглох г.м  зүйлсийг хийж сэтгэл түгшилтээ удирдах боломжтой.

Сэтгэл түгших эмгэгийг тест бөглөх, ярилцах гэх мэт олон аргаар илрүүлэх боломжтой байдаг.  Эхний буюу хөнгөн үе шатанд оношлогдсон бол сэтгэл зүйчээс сэтгэл зүйн зөвлөгөө авах, тайвшруулах аргуудыг суралцаж, нойр хоолоо зохицуулах зэргээр эмчилж эдгэрэх боломжтой. Харин хүнд шатанд буюу түгшилтээ удирдаж чадахгүй, стрессээ даахгүй болсон үед эмийн эмчилгээ, сэтгэл заслын эмчилгээ шаардлагатай болдог. 

Та "Сэтгэл түгших эмгэг"-ийн талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээллийг ЭНД ДАРЖ уншаарай. 

Эх сурвалж: Монголын сэтгэцийн эрүүл мэндийн нийгэмлэг 


Хуваалцах



Тод тусгал

Бригадын генерал Г.Болор: Улс үндэстэн нэг зорилго, нэгдсэн ойлголттой, нэгдмэл цул байж чадвал хөгждөг

Монгол улсын анхны эмэгтэй бригадын генерал Г. Болор "Тод тусгал" ярилцлагын урилгыг хүлээн авав. Нэр төр, хөдөлмөр зүтгэлийн хүндэт эзэнтэй хувь хүний зорилго, улс орны энх тайван, батлан хамгаалах үүрэг хийгээд шаардлагын талаар ярилцлаа. Дэлхийд данстай монгол эмэгтэйн ур ухаан, эрдэм чадвар, холч харааг нэг ярилцлага бүрэн илэрхийлэхгүй ч "эх оронч" байх явдал нь чухам юу вэ гэдгийг товчхон танд ойлгуулах буй заа. Түүний боловсролын түүхийг энд бичих нь хэт уртдах ба Бригадын генерал хэргэм олгож монгол төр түүнийг батламжилсан билээ ...

— Б.Батцэцэг   2022 оны 11 сарын 15

Холбоотой

Сэтгэл гутрал нь хөдөлмөрийн чадвар алдалтад хүргэдэг гол шалтгаан болсоор байна

2020 онд COVID-19 цар тахал тархсанаас хойш эрүүл мэнд, нийгэмд үзүүлэх хор уршиг өнөөдрийг хүртэл дэлхий даяар үргэлжилж, тэр дундаа сэтгэцийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлууд улам бүр нэмэгдсээр байгаа юм.Сүүлийн үеийн судалгаанаас үзэхэд хүн... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   2023 оны 01 сарын 27

Д.Эрдэнэбаатар: Монгол эрчүүдийн өнөөг хүртэл уламжлагдсан чанар нь шөрмөслөг, тэсвэр тэвчээртэй, хатуужилтай байдал

Монгол эрэгтэй хүн гэж хэн бэ, сэтгэл зүйн онцлог, эмэгтэйчүүдээс ялгарах шинж чанар нь юу болох талаар “Ариусахуйн ертөнц” сэтгэл заслын эмнэлгийн захирал, Сэтгэл засалч эмч Д.Эрдэнэбаатартай ярилцлаа. Эрэгтэйчүүдийн сэтгэл зүйн... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   2022 оны 11 сарын 04

Санал болгох

Манай улсын оюуны өмчийн патенттай бүтээлийг БНХАУ-д хууль бусаар ашиглах тохиолдол гарч байна

Монгол Улсаас БНХАУ-д суугаа Элчин сайдын яамнаас оюуны өмчтэй холбоотой гэмт хэргийн талаар сэрэмжлүүлэв.Сүүлийн жилүүдэд БНХАУ-д оюуны өмчтэй холбоотой гэмт хэргийн тоо тогтмол өсч байгаа бөгөөд 2022 оны жилийн эцсийн байдлаар тус улсын Ардын... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   өчигдөр

Улсын хэмжээнд 85 удаагийн цаг агаарын гаралтай аюулт, гамшигт үзэгдэл болжээ

2022 онд улсын хэмжээнд 85 удаагийн цаг агаарын гаралтай аюулт болон гамшигт үзэгдэл болсон байна. Үүнээс аюултай үзэгдэл 64, гамшигт үзэгдэл 9 удаа болж, 4 хүн амь насаа алджээ. Мөн гамшигт үзэгдлийн улмаас 7402 толгой мал хорогдож, 2 удаа... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   өчигдөр