2024/05/28. Мягмар гараг Дугаар: #3022

СЭТГЭЛИЙН ДАРХЛАА

Амархан ядарч, толгой өвдөн, нойр хямрах нь АРХАГ ЯДАРГАА-нд орсны шинж тэмдэг

— Ч.Баяржаргал   2024 оны 03 сарын 22

Зонхилон тохиолдох сэтгэций эмгэгийн тархалтын судалгаа (СЭМҮТ 2019)-г 1984-1992 оны судалгаатай харьцуулахад стрессийн шалтгаант сэтгэцийн эмгэг 10 дахин, архинд донтох эмгэг 40 дахин ихэсжээ. Мөн зонхилон тохиолдож буй сэтгэцийн эмгэгийн 16.2 хувийг архаг ядаргаа, 17.5 хувийг органик бус нойргүйдэл эзэлж байна.

Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв (СЭМҮТ)-ийн вебсайтад байршуулсан "Архаг ядаргаа байгаа эсэхийг тодорхойлох сорил"-д 2023 онд 1254 хүн хамрагдсанаас 612 буюу 49% нь архаг ядаргаатай байжээ. Нас, хүйсээр нь авч үзвэл, 87% нь эмэгтэйчүүд, 13% нь эрэгтэйчүүд. 

Архаг ядаргаа нь хүн амын дунд түгээмэл тохиолдож буй тул үүсэх шалтгаан, ялган таних шинж тэмдгүүдийг мэдэх, ямар арга хэмжээ авах талаар зөвлөгөө хүргэе. 

Архаг ядаргаа үүсэхэд санаа зовох, түгших, сэтгэл гутрах зэрэг сэтгэл хөдлөлийн, нойрон дундаа сэрэх, хар дарах зэрэг нойртой холбоотой, хэт ачаалалтай ажиллах, ажил амралтаа зохицуулахгүй байх, тогтмол цагт унтахгүй, буруу хооллолттой зэрэг амьдралын буруу хэвшил болон бие махбодтой холбоотой хүчин зүйлс нөлөөлдөг. 

Архаг ядаргааны үед дараах шинж тэмдгүүд илэрнэ.

Бие махбодын талаас

  • Амархан ядрах, тамир тэнхээ муудах
  • Амарсан ч ядаргаа тайлагдахгүй байх 
  • Ажлын ялимгүй ачаалал даахаа болих
  • Биеийн эрч хүч, сэргэлэн цовоо байдал алдагдах 
  • Толгой өвдөх, эргэх 
  • Нойр хямрах
  • Зүрх дэлсэх, даралт хэлбэлзэх
  • Ходоод гэдэс хямрах
  • Булчин, үе мөчөөр өвдөх
  • Дуу чимээнд мэдрэг болох 
  • Бэлгийн дур хүсэл буурах
  • үс унах

Оюун сульдлын талаас

  • Ажлын чадвар, бүтээмж буурах
  • Анхаарал төвлөрөлт муудах 
  • Оюуны хүч шаардсан ажил хийхэд амархан ядарч сульдах
  • Сэтгэн бодох чадвар буурах
  • Мартамхай болох

Сэтгэл санааны талаас

  • Сэтгэлийн хөдөлгөөн тогтворгүй болох 
  • Амархан уйлах, баярлах, гомдох
  • Уур уцаар ихсэх, биеэ барих чадвар буурах
  • Сэтгэл түгшиж тайван биш болох, сэтгэлээр унах
  • Биеэ чагнамтгай болох

Архаг ядаргааг эмчлэх тусгай эмийн эмчилгээ байдаггүй. Харин үүсгэгч хүчин зүйл, шалтгааныг харгалзан эмчилгээ хийдэг. Тухайлбал, сэтгэл зүйн гаралтай ядаргаа байвал стресс тайлах арга, амьдралын буруу хэвшлээс болж архаг ядаргаа үүссэн бол зөв дадлыг хэвшүүлэх сэтгэл заслын аргуудыг ашиглана. 

Мөн хамгийн чухал аргуудын нэг бол чанартай нойр авах, дасгал хөдөлгөөн зайлшгүй юм. Хэрэв бие махбодын эмгэгийн шалтгаантай үүссэн бол суурь эмгэгийг эмчлүүлэх шаардлагатай. Дээрх шинж тэмдгүүд гурван сараас дээш хугацаанд үргэлжилбэл мэдрэл, сэтгэцийн эмчид хандах хэрэгтэй. 

Та өөрийгөө архаг ядаргаанд орсон эсэхийг шалгах сорилд дараах холбоосоор орж хамрагдаарай. https://ncmh.gov.mn/home/#/quiz

Мөн та СЭМҮТ-ийн 24 цагийн лавлах 1800-2000 утсанд холбогдон мэргэжлийн сэтгэцийн эмчээс зөвлөгөө мэдээлэл авах боломжтой. 



Хуваалцах



Тод тусгал

“Шинэ Монгол” сургуулийг үүсгэн байгуулагч Ж.Галбадрах: Бусдад туслах сайхан сэтгэлээс аз жаргал үүддэгийг санаарай

”Эглийн эгэл их хүмүүн”. Гавьяа шагнал, гашуун нялуун үгсийн аль нь ч энэ хүнд эрхэм биш. Шинэ Монгол сургуулийг үүсгэн байгуулагч, Монгол Улсын Гавьяат багш Ж. Галбадрах захирлыг магтаж эсвэл танилцуулж ярилцлагыг нь эхлүүлбэл ерөөсөө утгагүй... Түүний 60 насны хөдөлмөр маш том ирээдүйг онилж, маш тод жим гаргах атлаа тун чимээгүй өрнөж буйг дуулгаж ярилцлагаа эхлүүлье.

— Б.Батцэцэг   2024 оны 04 сарын 18

Холбоотой

СЭМҮТ: Иргэдийг сэтгэл зүйн сорил, оношилгоонд хамруулж зөвлөгөө мэдээлэл өгч байна

Эрүүл мэндийн яам, лавлагаа шатлалын болон нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагууд хамтран “Нийгмийн эрүүл мэндийг дэмжих жил-2024” өдөрлөгийг өнөөдөр Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулж байна.Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   2024 оны 05 сарын 22

Уураа барьж дийлэхгүй, сөрөг сэтгэл хөдлөл нэмэгдсэн бол нойрны хэмнэлээ анзаараарай

Гурван хүн тутмын нэг нь нойргүйдэлтэйДэлхийн нийт хүн амын 17 хувь нь нойрны асуудалтай байсан. Харин цар тахал, хөл хорио зэрэг нөхцөл байдлын улмаас сүүлийн 2-3 жилийн хугацаанд нойрны асуудалтай хүмүүсийн хувь 38 болж өсчээ. Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   2024 оны 05 сарын 21

Санал болгох

"Silk way" ОУ-ын автомашины ралли уралдаан энэ жил Монголд зохион байгуулагдана

14 дэх “Торгоны зам” олон улсын авторалли уралдаан энэ жил Монголд зохион байгуулагдана. Урьдчилсан байдлаар 1000 гаруй хүн, 350-400 гаруй техник хэрэгсэл бүртгэгдсэн байна. Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   9 цагийн өмнө

УИХ-ын 2024 оны сонгуульд нийт 1370 нэр дэвшигч баримт бичгээ ирүүлжээ

Монгол Улсын Их Хурлын 2024 оны ээлжит сонгуульд оролцохоор бүртгүүлсэн нам, эвслээс нэр дэвшигч болон бие даан нэр дэвшүүлэгчдийн баримт бичгийг Сонгуулийн ерөнхий хорооноос томилсон Ажлын хэсэг 2024 оны тавдугаар сарын 24, 25-ны өдрүүдэд хүлээн... Дэлгэрэнгүй

— Ч.Баяржаргал   15 цагийн өмнө